رشته ساخت پروتز دندانی یکی از آن شاخههای جذاب و کمتر شناختهشده در علوم پزشکی است که بسیاری از افراد ابتدا نمیدانند دقیقاً شامل چه کاری میشود. وقتی وارد این رشته میشوید، متوجه میشوید که پشت آن یک دنیای دقیق، هنری و پر از مهارت نهفته است. اگر به دنبال رشتهای هستید که هم علمی باشد، هم مهارتی، هم کار عملی زیاد داشته باشد و هم بازار کار پایدار و امنی داشته باشد، رشته ساخت پروتز دندانی یکی از گزینههای جدی است که باید به آن فکر کنید.
رشته ساخت پروتز دندانی چیست و چه تفاوتی با دندانپزشکی دارد؟
ابتدا باید بدانید که رشته ساخت پروتز دندانی دندانپزشکی نیست. دانشجوی این رشته با دهان بیمار مستقیم سر و کار ندارد. در واقع شما به نوعی مهندس پشتصحنه دنیای دندانپزشکی هستید؛ کسی که پروتز، روکش، دندان مصنوعی، لاینرها، اسپلینتها و حتی مدلهای ارتودنسی را میسازد. دندانپزشک قالب میگیرد و مشخصات لازم را به لابراتوار میفرستد و شما با مهارت و دقت، پروتز دقیق، زیبا و استاندارد را میسازید.
این رشته در ایران تحت عنوان کارشناسی ساخت پروتزهای دندانی ارائه میشود و در اکثر دانشگاههای علوم پزشکی کشور تدریس میشود. ورودی آن از طریق کنکور تجربی است و نه ریاضی و نه هنر. برخلاف رشتههای پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی که رتبه بسیار بالا نیاز دارند، برای این رشته رتبههای متوسط تا خوب کفایت میکند. البته دانشگاههای مطرحتر مانند تهران، شهید بهشتی، اصفهان، مشهد و شیراز نیاز به رتبههای قویتر دارند.
درسها و مهارتهای اصلی در رشته ساخت پروتز دندانی
رشته ساخت پروتز دندانی تلفیقی از علوم پایه و مهارت عملی است. دانشجو باید علاوه بر درسهای پایه مانند آناتومی، فیزیولوژی، مواد دندانی و بیماریهای دهان و دندان، با کار عملی و مهارتهای دستی آشنا شود. حجم علوم پایه در این رشته کمتر از دندانپزشکی است، اما مهارت عملی در آن بسیار پررنگ است.
در طول چهار سال تحصیل، دانشجو واحدهای مهارتمحور متعددی را میگذراند، از جمله:
-
ساخت دندان مصنوعی کامل و پارسیل
-
ساخت روکشهای PFM و تمام سرامیک
-
کار با اسکنرهای داخل دهانی و طراحی دیجیتال پروتز
-
کار با دستگاههای فورن سرامیک و پرینترهای سهبعدی
بسیاری از دانشگاهها به بخش دیجیتال لابراتوار توجه ویژهای دارند، زیرا آینده بازار به سمت طراحی دیجیتال و استفاده از فناوریهای نوین پیش میرود. به این ترتیب دانشجو علاوه بر مهارتهای سنتی، با تکنولوژیهای نوین نیز آشنا میشود.
بازار کار و مسیر شغلی رشته ساخت پروتز دندانی
یکی از مهمترین مزایای رشته ساخت پروتز دندانی امکان ورود سریع به بازار کار است. دانشجو میتواند پس از چند ترم شروع به همکاری با لابراتوارها کند یا حتی لابراتوار خود را راهاندازی کند. برخلاف برخی رشتهها مانند اتاق عمل یا هوشبری که وابسته به بیمارستان هستند، در این رشته میتوان مسیر مستقل و شخصی داشت.
درآمد در رشته ساخت پروتز دندانی
درآمد در این رشته به مهارت و کیفیت کار وابسته است. هر پروتز یک کار هنری و تخصصی است و قیمت آن بر اساس نوع، جنس و کیفیت ساخت تعیین میشود. برای مثال، هزینه ساخت یک روکش ساده PFM با یک لمینیت تمام سرامیک قابل مقایسه نیست. بنابراین هر چه مهارت بالاتر و کیفیت کار بهتر باشد، درآمد نیز بیشتر میشود و حتی میتواند از بسیاری از شغلهای دولتی و تخصصهای پزشکی بالاتر باشد.
آینده شغلی و بازار کار
بازار کار رشته ساخت پروتز دندانی در ایران بسیار پایدار است. دندانپزشکی یک رشته همیشگی است و مردم همیشه به خدمات دهان و دندان نیاز دارند. با افزایش سن جامعه، نیاز به پروتز و دندان مصنوعی بیشتر میشود. بنابراین دانشجویان و فارغالتحصیلان این رشته میتوانند با مهارت، دقت و آشنایی با تکنولوژیهای جدید، همیشه مشتری داشته باشند.
مزایا و چالشهای رشته ساخت پروتز دندانی
مزایا
-
کار عملی زیاد و هنر در کار: برخلاف رشتههای نظری، دانشجو در طول تحصیل فعالیت عملی زیادی دارد.
-
امکان ورود به بازار کار مستقل: دانشجو میتواند از ترمهای ۵ و ۶ شروع به همکاری یا راهاندازی لابراتوار کند.
-
درآمد مناسب و قابل توجه: با مهارت و روابط خوب با دندانپزشکها، درآمد بالا و پایدار است.
-
امکان مهاجرت و فعالیت بینالمللی: رشته ساخت پروتز دندانی در سطح جهانی شناخته شده است و فارغالتحصیلان میتوانند دورههای معادلسازی یا آزمونهای بینالمللی را طی کنند.
چالشها
-
کار دقیق و حساس: ساخت پروتز دندانی نیاز به دقت میلیمتری و صبر زیاد دارد.
-
کار تکراری و زمانبر: ممکن است ساعتها روی یک کیس کار کنید.
-
نیاز به مهارت با فناوریهای نوین: کسانی که به تکنولوژی دیجیتال مسلط نیستند، ممکن است عقب بمانند.
شرایط ورود و رتبه مورد نیاز
برای ورود به رشته ساخت پروتز دندانی، بسته به دانشگاه، رتبههای متفاوت نیاز است:
-
دانشگاههای سطح یک: رتبه زیر ۴۰۰۰ تا ۷۰۰۰ منطقه ۲
-
دانشگاههای متوسط: رتبه ۱۲ تا ۱۵ هزار نیز پذیرش دارند
البته این اعداد تقریبیاند و هر سال تغییر میکنند. توصیه میشود قبل از انتخاب رشته، با دانشجویان و فارغالتحصیلان صحبت کنید، ویدیوهای لابراتوارهای دندانی را ببینید و تجهیزات و فضای کاری را بررسی کنید تا مطمئن شوید این رشته مناسب شماست.
مسیر پیشرفت حرفهای و مهارتهای لازم
در رشته ساخت پروتز دندانی، هیچ سقفی برای پیشرفت وجود ندارد. میتوانید از کارمندی شروع کنید، سپس لابراتوار مستقل خود را راهاندازی کنید، و حتی وارد حوزه آموزش و طراحی دیجیتال شوید. مهارتهای مهم شامل:
-
دقت و ظرافت بالا
-
خلاقیت و حس زیباییشناسی
-
تسلط به دستگاهها و نرمافزارهای CAD/CAM
-
توانایی کار با پرینتر سهبعدی و تکنولوژیهای نوین
نتیجه کار همیشه قابل مشاهده است: یک لبخند ترمیمشده، رضایت بیمار و اثر هنری شما.
جمعبندی
رشته ساخت پروتز دندانی یک ترکیب منحصر به فرد از علم، هنر و مهارت عملی است. این رشته برای کسانی که به دنبال علوم پزشکی بدون استرس بالینی، شیفت شب و تعهد خدمت هستند، گزینهای بسیار مناسب است. آینده بازار کار پایدار، امکان درآمد مناسب، و مسیر پیشرفت شغلی روشن، این رشته را به یکی از انتخابهای جذاب و مطمئن برای کنکوریها و علاقهمندان تبدیل کرده است.